ARTONOV Festival: "Freeing Architecture" van 8 tot 16 oktober

Van 8 tot 16 oktober 2022 vindt in Brussel de achtste editie van het multidisciplinaire ARTONOV Festival plaats dat dit jaar gewijd is aan de creatieve en artistieke vrijheid binnen de architectuur. De centrale vraag luidt: ‘kunnen we architectuur volledig ontdoen van haar utilitaire functies?’ Aan de hand van 13 multidisciplinaire voorstellingen tracht het festival hierop een antwoord te formuleren. ARTONOV, dat zichzelf omschrijft als een ‘imaginair reisagentschap’, slaagt er steeds weer in de eigen grenzen te verleggen en heeft ook dit jaar opnieuw heel wat creaties en premières in petto. Op het programma staan uiteraard concerten maar ook een handvol circus- en dansvoorstellingen van voornamelijk vrouwelijke artiesten. Ten slotte staan deze editie twee uitzonderlijke private kunstcollecties en de Belgische architecten Philippe Samyn en Olivier Dwek in de spotlights.

Sinds 2015 is het ARTONOV Festival een overtuigd pleitbezorger van de ‘totaalkunst’: muziek, architectuur, dans, design, theater, mode, video en beeldende kunsten worden met elkaar vermengd en getoond in een van de vele bijzondere architecturale (art-nouveau en art-déco) parels in Brussel.

Dit jaar richt ARTONOV de blik op de relatie tussen kunst en architectuur en stelt de vraag of een niet-utilitaire architectuur denkbaar is. "Deze achtste editie zoomt in op het verbazingwekkende vermogen van kunstenaars en architecten om hun praktijk buiten de grenzen van de fysieke ruimte en het architectonische denkkader te plaatsen", zegt Vincenzo Casale, artistiek directeur van het festival. “Deze festivaleditie nodigt ons uit om een spannende reis doorheen de verbeelding van de kunstenaar te maken en er heel wat prikkelende poëtische en gevoelsmatige werelden te ontdekken.”

Vrouwelijke choreografen in de spotlights

ARTONOV koppelt unieke locaties aan bijzondere makers en biedt een programma boordevol verrassende performances die elk op hun eigen manier ingrijpen in de manier waarop we naar ‘ruimte’ kijken. Choreografe Satchie Noro mag dit jaar het festival openen met maar liefst drie performances. De eerste is een hulde aan Noro’s Japanse wortels: in Origami wordt geen papier gevouwen, maar wel een 12 meter lange stalen container waarvan de geometrische segmenten zich ontvouwen tot een kaleidoscopisch luchttoneel. Een adembenemende en poëtische openluchtvoorstelling (gratis, 08.10, 16.00 uur, Muntplein). De volgende dag verhuist de scène naar de New Hope Gallery in Sint-Gillis. Het 19e eeuwse gebouw werd door de Belgisch-Britse architect Olivier Dwek gerenoveerd en zorgzaam heringericht om er de unieke verzameling van Amerikaanse en Deense meubelen van Jérôme Sohier in onder te brengen. Satchie Noro toont hier Nuage, een acrobatische performance in een houten constructie (is het een nest? een wolk? een bootje?) die in de bomen is opgehangen (09.10, om 14.00 en 17.00 uur), en Arpenteuses, een vluchtig-veranderlijke installatie waarin drie lichamen met stoelen worstelen in een constante zoektocht naar evenwicht (09.10, om 15.30 en 18.30 uur).

Ook choreografe Isabella Soupart maakt haar opwachting binnen ARTONOV. Soupart zal de gloednieuwe Brasserie Surréaliste overnemen met haar creatie SILENCE, in samenwerking met de pianist Guy Vandromme en de Zweedse geluidsontwerper Silas Bieri. Vertrekkend vanuit het boek 21 Lessons on the 21st Century van Yuval Noah Harari, verkent de choreografe thema's als (wan)hoop, de buigzaamheid van tijd, het fenomeen van immobiliteit en de iconografie van beweging in onze digitale en analoge wereld (12.10, om 18.30 uur en 20.30 uur).

Tenslotte is er Bintou Dembélé bekend van haar hiphopversie van Les Indes Galantes in de Opéra Bastille in 2019. Dembélé stelt haar nieuwe creatie voor in het unieke kader van de Vanhaerents Art Collection. In Rite de passage - solo II laat ze Michel Onomo, bekend als Meech, een ‘danse maronne’ dansen en bevraagt zo het koloniale erfgoed. Maronnage is de historische term die verwijst naar de ontsnapping van Afrikaanse slaven uit de slavenplantages (14.10, 20.30 uur).

Bijzondere plaatsen en kunstenaars

Naast Olivier Dwek is Philippe Samyn de tweede Belgische architect die door het ARTONOV Festival in de bloemetjes wordt gezet. Het beroemde Europa-gebouw in Brussel, waar de Raad van de Europese Unie is gevestigd, is van zijn hand. In de tuin van de Hoeve de Stassart in Ukkel, waar Samyns kantoor is gevestigd, presenteert Ofer Smilansky Memory of a Place: een audiovisuele performance die het geheugen van de plek tot leven wekt door middel van licht, geluid en beweging (10.10, om 19.30 en 21.00 uur).

Tussen al deze unieke locaties, waar ook rondleidingen zullen worden gegeven, mag Queens Brussels niet ontbreken. In deze voormalige woning van Emile Bockstael (burgemeester van Laken rond de eeuwwisseling van de 19e en 20e eeuw) zullen de kristalheldere en bevreemdende klanken van de glasharmonica weerklinken, bespeeld door de deskundige vingers van Thomas Bloch.

In Huis Tenaerts, in art-decostijl, wordt de voorstelling Dans l'ombre, les yôkai opgevoerd, waarin verteller Stéphane Ferrandez ons laat kennismaken met rakugo, een Japanse podiumkunst die 400 jaar geleden ontstond en waarin beweging en vertelling ingenieus verweven worden (15 en 16.10, om 14.30, 16.00 en 17.30 uur).

Het ARTONOV Festival sluit af in schoonheid met de creatie van Toutes les étoiles sont des soleils, (16.10, om 20 uur) in het Belgisch Stripcentrum. Op het snijpunt van concert en lecture-performance brengt de natuurkundige en filosoof Etienne Klein samen met het Oxalys Ensemble een creatie van Patrick Leterme. Dit is een liefdesverklaring aan de schoonheid en het mysterie van ons eindeloos uitdijend heelal.

ARTONOV nodigt dit jaar dus niet alleen uit om het idee van ‘ruimte’ in artistieke en architecturale zin te herbekijken, maar ook om onze kennis van de astronomisch-filosofische ‘ruimte’ op de proef te stellen. Het Festival luidt de herfst in met een week boordevol schoonheid voor de nieuwsgierige ontdekker.