De Felomstreden Kroon … : een koningsdrama

De Felomstreden Kroon ... : een koningsdrama, maar niet zoals we deze gewoon zijn op de BBC met pracht en praal, met kostuums uit de tijd, pruiken en dergelijke meer. Hier ontdaan van alle luister, en mooi in al zijn (ogenschijnlijke) eenvoud. Zuidpool & Tom Lanoye brengen een zeer sobere, minimalistische voorstelling over de regeringsperiode van de Engelse koning Edward II (1307-1327).

The Troublesome Reign and Lamentable Death of Edward the Second, King of England, with the Tragical Fall of Proud Mortimer, de oorspronkelijke titel van het werk van Christopher Marlowe werd in vrije vertaling van Tom Lanoye De felomstreden kroon en deerniswekkende dood van Koning Edward en zijn favoriet, jonkheer Gaveston, onder wiens betovering hij zich afkeerde van zijn koningin en kroonprins, tot steeds grotere woede van de verzamelde adel en het voor de rest onwetende gewone volk.

Een mondvol ... Eigenlijk is het eerder in één zin één van de mogelijke samenvattingen van het stuk. Of, volgens het programmaboekje: “Wanneer Koning Edward II zijn gehate en verbannen minnaar naast zich op de troon zet en hem de machtigste man van het rijk maakt, ontketent hij aan het hof en binnen zijn eigen familie een bloederige en nietsontziende machtsstrijd die uiteindelijk zal leiden tot zijn eigen wrede ondergang”.

Maar waar Tom Lanoye nog wat woorden heeft toegevoegd aan de oorspronkelijke titel, heeft hij op een geniale wijze het stuk uit de 16e eeuw gereduceerd tot zijn essentie. Hij schreef een schitterende, uitgepuurde tekst, waar elk woord zijn plaats staat heeft, in een mooi verstaanbare taal. Maar evenzeer tussen, onder, achter de regels en woorden of in de stilte, verschuilt zich een verhaal.

Ook qua personages, werd er heftig geknipt. Van de oorspronkelijke 38 blijven er maar acht over in Tom Lanoye ’s bewerkte versie. En eens het stuk op de scene staat, in regie van Jorgen Cassier, blijkt de cast gereduceerd tot zes acteurs, die deze acht personages vertolken: Peter Seynave (Edward II), Sofie Decleir (koningin Isabelle), Vincent Van Sande (Gaveston/Lucifer), Daan Roofthooft (Edward III), Johan Van Assche (Edward I/Mortimer sr), Koen van Kaam (Mortimer jr).

Op decor moet je niet rekenen: enkel stoelen staren de zaal in, net zoals ook de witte figuren, de acteurs/personages, die hierop plaats hebben. Bijna roerloos. Op verschillende momenten lijkt het wel op een familieportret, al wijst de afstand tussen de familieleden dan toch wel niet echt op een nauwe band. Of een staatsieportret, maar dan zonder de gebruikelijke praal en luister.

De acteurs verplaatsen zich minimaal. De bewegingen zijn meestal beperkt tot het van stoel verwisselen, een rij naar achter gaan zitten, even kort rechtop staan. Er wordt dus meestal zittend “geacteerd”.

De acteurs kijken elkaar zelden aan en brengen de tekst, met een uitgestreken gezicht. Ze lijken onberoerd, en de emoties worden ingehouden. Ze zijn er echter wel, de passie, de jaloezie, het verdriet. Verwijten vliegen in het rond, scherpe woorden, maar meestal met minimale gezichtsuitdrukkingen. Tot een enkele keer de bom barst; tot ze de situatie niet meer aan kunnen. Een uitbarsting, een traan. Zo barst de bom bij koningin Isabelle “hoe ver wil je dat ik ga in de liefde?!”. En zo ook de zoon, die na lange tijd en enkel nietszeggende zinnetjes, plots van zich laat horen en tot een letterlijk gevecht overgaat met de minnaar van zijn vader.

Even minimaal als het decor en de kostumering, is ook de belichting en de muziek, of beter gezegd soundscape of “geluidsdecor” (programmaboekje). Deze laatste, voor wie Mauro Pawlowski tekende, is meestal amper hoorbaar, maar toch aanwezig op de achtergrond, en past perfect bij dit gestileerde drama.

Een tekst uit het einde van de 16e eeuw, maar met universele en tijdsloze thema’s (liefde en macht, de strijd om erkenning en liefde, homoseksualiteit, zelfs #metoo) , in een hedendaags kleedje. Meer dan de moeite waard.