Europalia Train & Tracks en Ictus Ensemble volgen sporen van eerste passagierstreinrit met La Flèche & l'Éléphant

De allereerste passagierstrein op het Europese continent reed tussen Mechelen en Brussel op 5 mei 1835, voortgestuwd door drie locomotieven waaronder die met de welklinkende namen La Flèche en l'Éléphant. EUROPALIA TRAINS & TRACKS treedt samen met Ictus Ensemble in hun treinsporen. Vertrekkend vanuit Schaarbeek met een geluidenreis van Myriam Pruvot, reist de trein naar Mechelen en gaat het publiek vervolgens richting de Centrale Werkplaats van de NMBS in Mechelen. Daar vult Fritz Hausers Schraffur de ateliers met krassende soundscapes, herneemt Ictus onder andere het iconische Ballet Mécanique uit 1924, brengt harpiste Ann Eysermans een prelude voor twee diesellocomotieven en harp en sluit Speaker Swinging af met een kinetische performance.

Het event, La Flèche & l'Éléphant, brengt hulde aan deze allereerste, trendsettende rit. Het publiek wordt uitgenodigd om in Schaarbeek aan boord te stappen van een privétrein met als bestemming de indrukwekkende Centrale Werkplaats van de NMBS in Mechelen. Speciaal voor dit event opent de NMBS de deuren van deze reusachtige industriële site, waar treinen en hun onderdelen worden verbouwd en hersteld voor het Belgische spoorwegnet. De bezoekers worden uitgenodigd voor een artistieke reis met tal van bijzondere muzikale en (audio-)visuele voorstellingen door hedendaagse kunstenaars die de klank- en beeldenwereld van de trein op een unieke manier interpreteren:

Een performance van Myriam Pruvot begeleidt de treinrit vanuit Schaarbeek. Pruvot gebruikt aankondigingsstemmen van de NMBS om een nieuw narratief te creëren dat de rit naar Mechelen laat evolueren tot een geluidenreis.

Bij aankomst in de Centrale Werkplaats brengt de Zwitsere componist Fritz Hauser een immersieve performance. In Schraffur krassen de talrijke performers op verschillende objecten en gereedschap in de Mechelse ateliers. Percussie- en krasgeluiden worden vermengd tot een onvergetelijke soundscape, geïnspireerd op het universum van de treinen.

Ictus Ensemble neemt het dan over met een indrukwekkende uitvoering van Ballet Mécanique. De Amerikaanse componist George Antheil, de zelf verklaarde ‘Bad Boy of Music’, creërde dit stuk in 1924 en werkte daarvoor samen met schilder Fernand Léger en regisseur Dudley Murphy voor de gelijknamige, avant-la-lettre multimediale ervaring. Ictus brengt de originele, idealistische en overweldig startende versie uit 1924. Een werk van uitzonderlijke betekenis uit de 20ste eeuw waarin Stravinsky’s dissonante klanken verder tot het uiterste worden gedreven, met onaflatende herhalingen en een verbluffende samengang tussen een zware, machine-achtige intensiteit en een flitsende snelheid. Het stuk weerspiegelt het futuristische geloof in de industrialisering, waarvoor de trein jarenlang symbool stond.

Na Ballet Mécanique komt Bezel, een stuk van Mario Garuti voor twee dubbele basfluiten: futuristisch ogende instrumenten die ontworpen lijken te zijn om de ademende en bewegende lichamen van de performers te onthullen.

De volgende stop leidt naar Ann Eysermans met een sitespecifieke performance: een prelude voor twee diesellocomotieven en harp. Een line-up die vreemd kan lijken, maar tegengestelden trekken elkaar aan. Twee machinisten toveren indrukwekkende en nostalgische geluiden uit de HLD 5404 en HLD 6041 locomotieven: het geluid van de vertrekkensklare ijzeren beesten, van hun compressoren en ontsnappende stoom en van de bulderende versnelling houden een uitzonderlijk muzikaal potentieel in. De harp interageert met fragiele geluiden, solide akkoorden en circulaire bewegingen om een opmerkelijk contrapunt te bereiken en een melodieuze geluidsverweving.

Speaker Swinging sluit de avond af. De kinetische performance van Gordon Monahan werd in 1982 voor de eerste keer opgevoerd en is een experiment voor negen ronddraaiende luidsprekers, audio-oscillatoren en LED lichten die op een atletische manier in beweging worden gezet door performers. De aanleiding voor de performance kwam er door het luisteren naar Lesliespeakers, bewegende voertuigen met omroepsystemen, vliegtuigen en andere bewegende geluidsbronnen, industrieel of organisch. Het akoestische proces van het faseren, het vibrato en tremolo zijn fundamenteel voor het werk, net als het zweten, zwoegen en de angst en het verleiden van de uitvoerders.

Ontwikkeld samen met Ictus Ensemble en in samenwerking met Kunstencentrum nona, NMBS, Centrale Werkplaats Mechelen en ChampdAction