Film Fest Gent 2022, terug naar de essentie: filmpassie

Film Fest Gent stelt bij zijn 49ste editie (11 - 22 oktober) een uitdagend programma voor met intussen zes Oscarkandidaten (Klondike, Quiet Girl, Alcarràs, Corsage, Drii Winter en het Belgische Close als openingsfilm), met Koreaanse nieuwe én klassieke films en met een reeks films die handelen over mentale gezondheid. De kortfilmcompetities zijn gestoffeerd als nooit tevoren en de Director’s Talks met cineasten als Céline Sciamma & Lukas Dhont, Cristian Mungiu en Albert Serra kondigen zich als spraakmakend aan. Zowel debuterende als gevestigde film- en filmmuziektalenten zoals David Lowery, Marie Kreutzer, Im Sang-soo, Valentina Maurel, Léonor Serraille, Mark Isham, Bruno Coulais en Drive My Car-componist Eiko Ishibashi tekenen present.

Film Fest Gent geeft in oktober, al bijna 50 jaar lang, het startschot voor het nieuwe filmseizoen. Het festival zet in 2022 opnieuw sterk in op het samenbrengen en inspireren van alle actoren uit de filmsector.

“De voorbije COVID-jaren waren pittig. Het festival moest creativiteit inzetten om op te vangen wat niet kon. Met de komende editie willen we af van de ballast van wat niet kan of net moet, en gaan we terug naar de essentie, de passie van het filmberoep. Zo lichten we onder meer een aantal Creative Partnerships uit door een podium te geven aan enkele bijzondere filmmakers en componisten die samen hun beste werk leveren”, zegt algemeen directeur Marijke Vandebuerie.

Filmbeleving kan weer volop gedeeld worden met elkaar. Zo gaan tijdens FFG2022 jongeren, naar aanleiding van Generations On Tour, samen met 65-plussers van het Plus Parcours naar Call Jane van Phyllis Nagy kijken. Nadien bespreken de twee generaties samen de film in het Film Fest Café.

Programmadirecteur Wim De Witte en zijn uitgebreid selectiecomité selecteerden 116 langspeelfilms, drie televisieseries en 40 kortfilms uit meer dan 1.200 ingezonden films en uit meer dan 150 films uit de selecties van Berlijn, Cannes, Karlovy Vary, Locarno, San Sebastian, Toronto, Telluride en een aantal andere festivals. Uit Venetië komen bijvoorbeeld The March on Rome van übercinefiel Mark Cousins, Saint Omer van Alice Diop die er de Grote Prijs van de Jury kreeg, The Banshees of Inisherin van Martin McDonagh, Trenque Lauquen van Laura Citarella, Music for Black Pigeons van de Denen Jørgen Leth en Andreas Koefoed waarin 14 jaar lang de gitarist en componist Jakob Bro wordt gevolgd en To the North van Mihai Mincan wiens kortfilm Cometa in 2017 in Gent in wereldpremière ging en zo bewijst dat een doorstroom van kortfilmcompetitie naar Officiële Competitie mogelijk is.

Zoals bekend opent het 49ste Film Fest Gent met de ontroerende Belgische film Close van Gentenaar Lukas Dhont, die in Cannes de Grand Prix won. Ook Tengo sueños eléctricos, de opener van de Official Competition die in het teken staat van de impact van geluid en muziek op film, heeft een Belgisch tintje. De in Costa Rica geboren Valentina Maurel, recent in Locarno bekroond met de prijs voor de beste regie, volgde haar filmopleiding aan het Brusselse INSAS en woont in Brussel. Voor haar ontvlambaar dubbelportret van een dochter en een vader keerde ze terug naar haar geboorteland. Eva, het zestienjarige hoofdpersonage, woont sedert de scheiding van haar ouders bij haar moeder, maar kiest uiteindelijk toch voor haar soms kolderieke vader. Het leven wordt zo een delicate evenwichtsoefening.

Officiële Competitie Film Fest Gent 2022

Un beau matin van Mia Hansen-Løve is niet alleen uit het leven gegrepen maar ook een coup de coeur van programmadirecteur Wim De Witte, die in Cannes erg ontroerd was door de nieuwste tranche de vie van de regisseur. In deze gevoelige film vertolkt steractrice Léa Seydoux de rol van een jonge weduwe die een jeugdvriend terugziet en er een verhouding mee begint. Tegelijk draagt ze zorg voor haar vader die lijdt aan een zeldzame vorm van dementie. Wim De Witte wijst ook nog naar het heerlijk ironische en surrealistische Blind Willow, Sleeping Woman van Pierre Földes, een animatiefilm geïnspireerd op het werk van de Japanse schrijver Haruki Murakami. Niet alleen de oorlog in Oekraïne maar ook het neerhalen van vlucht MH17 komt aan bod in Klondike van Maryna Er Gorbach, die intussen aangeduid is als Oekraïense Oscarinzending. De filmmaker schetst een uitstekend beeld van toestanden en menselijke relaties in de inmiddels zelfverklaarde Donetskrepubliek. Tot de meer “uitdagende” competitiefilms behoren Pacifiction van Albert Serra en Trenque Lauquen van Laura Citarella, waarin twee vrienden op zoek gaan naar de verdwenen Laura. De intrigerende zoektocht valt uiteen in twee delen die op het festival na elkaar worden vertoond. De Chinese misdaadthriller en film noir Are You Lonesome Tonight, over de dader van een vluchtmisdrijf die de gevolgen bijeenpuzzelt van zijn afspraak met het noodlot, is een beloftevol debuut met bedwelmende cinematografie over schuld en boete en ruis op het geheugen. In de totale selectie Competitie is het genderevenwicht fiftyfifty: zes vrouwelijke makers, zes mannelijke.

De Internationale Jury bestaat dit jaar uit de Amerikaanse componist Daniel Hart die dankzij een Creative Partnership-talk tijdens het festival zijn jarenlange samenwerking met David Lowery (A Ghost Story, The Green Knight) zal toelichten, de Georgische regisseur Alexandre Koberidze die vorig jaar nog What Do We See When We Look At The Sky in persoon kwam voorstellen op FFG2021, en de Britse filmmaker Clio Barnard die met The Tribe in 2014 de Explore Award ontving. Nog in de jury zetelen Belgiës meest gevraagde monteur Nico Leunen (Ad Astra, Beautiful Boy, The Broken Circle Breakdown), het in Guinee-Bissau geboren multitalent Welket Bungué die doorbrak met zijn rol in Berlin Alexanderplatz, en Nathalie Álvarez-Mesén die voor haar debuutfilmClara Sola de Georges Delerue Award won tijdens Film Fest Gent 2021.

Aanwezig talent en Director’s Talks

Er is straks heel wat filmtalent aanwezig om persoonlijk hun films voor te stellen aan het publiek - onder wie Marie Kreutzer, Masha Halberstad, Léonor Serraille, Theu Boermans, Eva Vitija, Michael Koch, Tarik Saleh, Lola Quivoron, July Jung, Colm Bairéad, Marusya Syroechkovskaya en de Belgische makers Amélie Van Elmbt en Maya Duverdier, Kato De Boeck en Flo Van Deuren, Ruben Desiere, Astrid Mertens en Wouter Bovijn.

Het festival plant ook drie Director’s Talks waarin filmmakers de tijd krijgen om uitgebreid te vertellen over hun oeuvre en hun nieuwste film. Op 12 oktober organiseert Film Fest Gent i.s.m. de Unie van Regisseurs Between Directors: Céline Sciamma meets Lukas Dhont. De twee voortrekkers van queer cinema ontmoeten elkaar en zullen na de vertoning van de meest recente film van Sciamma, Petite maman, in gesprek treden over het oeuvre van de Franse cineast. Tijdens het festival kunnen filmliefhebbers ook genieten van twee Director’s Talks. Cristian Mungiu duikt na de vertoning van R.M.N. in zijn oeuvre en ook de Catalaanse regisseur Albert Serra doet dat, na de screening van Pacifiction.

Korfilmweekend

De jongste jaren is het belang van kortfilm op Film Fest Gent alleen maar toegenomen. Dit jaar is het kortfilmweekend opnieuw rijk gestoffeerd. Op vrijdagavond 14 oktober is er een eerste reeks kortfilms uit de International Short Film Competition. Er zijn in totaal drie reeksen. Ook drie Belgische kortfilms haalden de selectie. Isabelle Tollenaere komt terug uit Venetië met The Fruit Tree, Enzo Smits presenteert Daysleeper en Meltse van Coillie & Harm Dens stellen Nocturnus voor. Op zondag is het dan de beurt aan de Competition for Belgian Student Shorts.

“Niet enkel Lukas Dhont, die de 49ste editie van het festival opent met ‘Close’, en Kato De Boeck & Flo Van Deuren, wiens serie ‘Roomies’ bij ons in wereldpremière gaat, werden in het verleden in deze competitie ontdekt”, aldus programmator Michiel Philippaerts. “Adil El Arbi & Bilall Fallah, Felix Van Groeningen, Kaat Beels, Anthony Nti, ... Allen passeerden ze via Gent. Met de Competition for Belgian Student Shorts gaan we elk jaar op zoek naar het talent van morgen en dus stellen we met veel trots de lichting van 2022 voor, een selectie van bijna 3 uur.” Van absurdistische, existentiële western-pastisches over gevoelige coming of age-drama's tot een erg ontroerende essayfilm over verdriet, herinneringen en vogelnamen, elke cinefiel vindt er zijn gading. Op zondag 16 oktober beslist de internationale kortfilmjury, bestaande uit de Antwerpse schilder Bendt Eyckermans, de Franse filmcriticus Elena Lazic en de Vietnamese filmmaker Diana Cam Van Nguyen, wie er met de Prijs voor Beste Belgische Studentenkortfilm aan de haal gaat. De publieksfavoriet wint een post-productiebudget van 6.500, aangeboden door THE PACK.

Tijdens het kortfilmweekend wordt ook de launch van het vernieuwde Kortfilm.be gevierd. Het is het eerste en enige online magazine dat in Vlaanderen gespecialiseerd is in kortfilm, een kunstvorm die ten onrechte weinig aandacht krijgt. Kortfilm.be wil een bron van informatie en educatie zijn en stimuleert en diversifieert de kortfilmcultuur in Vlaanderen en Brussel.

Veteraan Raoul Servais

Nog voor het jonge geweld op het scherm komt, is er op 15 oktober de wereldpremière van Der lange Kerl van animatiepionier en veteraan Raoul Servais. De film speelt zich af in de loopgraven van de Eerste Wereldoorlog en heeft zoals vaak bij Servais een pacifistische boodschap. Raoul Servais combineert opnieuw animatie en liveaction, voor dat laatste is Rudy Pinceel verantwoordelijk. Pinceel draaide eerder al een documentaire over het leven van de Oostendse filmtovenaar. Naast Der Lange Kerl worden ook nog Chromophobia, Atraksion en De valse noot vertoond. Zij maken deel uit van het project Chromophobia, Boshaard X Servais, dat na het filmfestival naar de culturele centra trekt. Boshaard, bestaande uit Dominique Vantomme en Toon Bosschaert, voorzag de veertien kortfilms van Servais van nieuwe muziek. Terwijl Servais het publiek visueel bij de hand neemt, zorgen zij voor een donkere audiotrip doorheen piano-improvisaties, beklijvende thema’s en beats die aan de ribben blijven kleven.

A Film School in Mosul

Een andere reeks kortfilms komt in de vorm van A Film School in Mosul, een project van NTGent gesteund door het UNESCO-programma Revive the Spirit of Mosul met financiële steun van de Europese Unie. De samenwerking van NTGent met het Instituut voor Schone Kunsten van Mosul kwam er onder impuls van artistiek directeur Milo Rau. Een Belgisch-Iraaks team van filmdocenten startte een opleiding voor twintig studenten uit het geteisterde Mosul. In vijf fasen leerden ze een script schrijven, een camera hanteren, regisseren, beelden monteren en het resultaat presenteren. Cameraman Daniel Demoustier, actrices Marijke Pinoy en Susana AbdulMajid en acteur Johan Leysen gaven al les aan de filmschool. Er worden tijdens Film Fest Gent zeven kortfilms uit Mosul in Europese première vertoond.

Veerkracht & OverKop

Opvallend veel filmmakers kaarten de mentale gezondheid bij jongeren aan. Daarom groepeerde Film Fest Gent films over het onderwerp onder de tag ‘Veerkracht’.

Voorbeelden zijn Coma van Bertrand Bonello die zich in de lockdown afspeelt, de Noorse film Sick of Myself van Kristoffer Borgli over een vrouw die ziekmakende pillen koopt en zich ontpopt tot de echte worst person in the world. In Sonne van Kurdwin Ayub heeft de populariteit van TikTok-filmpjes een nefaste invloed op een viertal meisjes. In het Zuid-Koreaanse Next Sohee van July Jung kan een studerend meisje dat in een callcenter werkt niet op tegen de druk van haar werkgever. En in het striemende How to Save a Dead Friend documenteert Marusya Syroechkovskaya wat er misliep met haar aan drugs en drank verslaafde vriend. De film is een kaakslag voor de Russische maatschappij. Zowel July Jung als Marusya Syroechkovskaya zakken af naar Gent om hun films voor te stellen aan het publiek.

Het jaarlijkse Wetenschapscafé van UGent dat plaatsvindt tijdens Film Fest Gent, buigt zich ook over de mentale gezondheid bij jongeren. Op 18 oktober kunnen festivalbezoekers terecht in het Film Fest Café voor het Wetenschapscafé: Puberbreinen onder druk.

Aansluitend bij het thema mentale gezondheid en veerkracht steunt Film Fest Gent dit jaar via zijn donatieactie OverKop. Mensen kunnen bij aankoop van een online ticket ervoor kiezen om iets extra te betalen. Het ingezamelde geld gaat naar OverKop. In een OverKop-huis - er staat er een in elke Vlaamse provincie - kan je als jongere van 12 tot 25 jaar gewoon binnen en buiten lopen en er allerlei leuke dingen doen. Het is een veilige plek waar je een luisterend oor vindt en een beroep kan doen op professionele therapeutische hulp zonder daarbij een label opgeplakt te krijgen. Er staat ook een online OverKop-platform klaar voor wie zich af en toe minder goed voelt.

Actueel & genadeloos

Om kiezen wat makkelijker te maken, brengt Film Fest Gent zijn programma onder in secties met daarnaast nog tags. Die geven de film een label mee waardoor je de film zowel vormelijk als inhoudelijk iets beter kan plaatsen. Tags trekken zich niets aan van secties en een film kan meerdere tags krijgen. Voorbeelden van tags zijn o.a. Belgian Cinema Today, Masters, New Voices, Docs, Plus Parcours.

Het onderscheid tussen de secties Gala & Specials en Official Selection is eerder subtiel, zegt Wim De Witte, maar in de tweede categorie zitten voornamelijk films die nog geen Belgische verdeler hebben en die je dus exclusief op het festival kan ontdekken op het grote scherm. Bij de Gala & Specials vinden we dit jaar films als Alcarràs van Carla Simón die de Gouden Beer won op de jongste Berlinale. Call Jane van Phyllis Nagy is bijzonder actueel geworden hoewel de film zich in de jaren zeventig afspeelt. Phyllis Nagy, de scenarist van Carol, heeft het over een groep vrouwen die ervoor zorgde dat zwangere vrouwen toch hulp kregen bij abortus. Joy, vertolkt door Elizabeth Banks, is zwanger en daardoor komt haar leven in gevaar. Abortus is verboden maar op een dag ziet ze in een ietwat gore buurt een briefje hangen: “Call Jane”. Dat is de naam van een collectief dat onder leiding van Virginia (Sigourney Weaver) een veilige oplossing biedt. Hoe actueler kan een film zijn na het terugdraaien van Roe vs. Wade, het arrest dat het recht op abortus in de VS in 1973 in de grondwet verankerde?

Nog meer vrouwelijk talent valt er te bespeuren in Good Luck to You, Leo Grande van Sophie Hyde. Zij voert een weduwe ten tonele die bij een sekswerker opnieuw seksueel genot zoekt. De dialogen tussen beiden zijn spits, ad rem en soms hilarisch. Maar op de Berlinale was vooral de naaktscène van Emma Thompson onderwerp van gesprekken. Emma Thompson speelt ook een rol in What’s Love Gotta Do With It? van Shekar Kapur, voormalig jurylid Film Fest Gent (2004). De Roemeense Gouden Palm-winnaar Cristian Mungiu is een erg gewaardeerd filmauteur en komt naar Gent om zijn R.M.N (de Roemeense term voor een MRI) voor te stellen. Zijn scan van de Roemeense maatschappij is genadeloos. De blik van Ulrich Seidl op charmezangers en hun aanhang in Rimini is eveneens meedogenloos. Fairytale van Alexander Sokurov behoort tot de origineelste films van deze festivaleditie. Sokurov laat Churchill, Stalin, Hitler en Mussolini in deepfake-vorm opdraven in een immens decor. Ze praten langs elkaar heen en krijgen nog bezoek van Napoleon en Jezus Christus. Het geheel is een technische krachttoer die wordt ondersteund door een geweldige sound design.

Beelden spreken

Documentairemaker en filmhistoricus Mark Cousins is opnieuw in topvorm in zijn The March on Rome. Met een bistouri ontleedt hij de film A Noi, de documentaire die gedraaid werd over de mars der fascisten die vanuit Napels naar Rome trok. Een mars die in 1926 bijdroeg tot het aan de macht komen van Benito Mussolini: opgang en ondergang van Mussolini zou de ondertitel van de film kunnen zijn. Met lijzige stem trekt Cousins de betekenis van die mars door tot vandaag, zodat je soms de indruk krijgt dat de mars op Rome de belangrijkste gebeurtenis van de vorige eeuw was.

Een flink deel van de geselecteerde films bestaat uit documentaires. Hoogtepunten uit Sound & Vision - een jaarlijkse selectie muziekdocumentaires - zijn onder meer Rewind & Play van Alain Gomis met beeldmateriaal van hoe men in Parijs in de jaren ‘60 omging met jazzmaestro Thelonious Monk. De neerbuigende houding tegenover deze legendarische jazzmusicus is stuitend. Astrid Mertens volgde de Musical Journey van Walter Hus en in Sirens maak je kennis met de eerste vrouwelijke metalband van Libanon.

Godard leeft voort

Door het overlijden van Jean-Luc Godard krijgen twee films in Artists on Film onverwacht nog veel meer betekenis. A vendredi, Robinson van Mitra Farahani en Godard seul le cinéma van Cyril Leuthy zijn allebei gewijd aan de revolutionaire en geniale cineast. Op 18 oktober worden beide films na elkaar vertoond in KASKcinema, waarna een talk volgt met onder meer Patrick Duynslaegher en Anke Brouwers over het leven en werk van JLG.

Nog in de sectie Artists on Film is Jane Campion, la femme cinéma van Julie Bertuccelli, een raak portret van de Nieuw-Zeelandse regisseur. Exposing Muybridge gaat over de bekende fotograaf die experimenteerde met het vastleggen van beweging op beeld. Sommige van zijn experimenten uit de beginjaren van de film worden opnieuw overgedaan en in Twee mannen van Suzanne Raes zie je hoe Ivo van Hove samenwerkt met zijn partner-scenograaf Jan Versweyveld bij het ensceneren van hun Age of Rage.

“Soms komt er een documentaire op je af die je niet kan negeren”, zegt Wim De Witte, programmadirecteur en daarbij heeft hij het over Matter Out of Place van de Oostenrijker Nikolaus Geyrhalter. Slechts bij de begin- en eindscène van de film wordt er gesproken. Voor het overige spreken de beelden voor zich. En hoe. Sommige beelden behoren tot de mooiste die er op het festival te zien zijn. Dat mooiste is relatief aangezien het om afval gaat. Indrukwekkend en beklijvend zijn de beelden zeker. Geyrhalter plaatste zijn camera op een veld dat op een vuilnisbelt is aangelegd, trok naar Nepal en de Malediven en komt na een paar omwegen langs vuilnisverbrijzelaars terecht op het Burning Man-festival in de Nevada-woestijn. Daar wordt de woestijn letterlijk schoongeveegd.

In deze MeToo-tijden kan je ook moeilijk Body Parts van Kristy Guevara-Flanagan negeren. Zij reconstrueert een filmset waar een seksscène zal worden gedraaid. Tussendoor laat ze actrices vertellen over hun ervaringen met dergelijke scènes. De rol van intimiteitscoaches wordt bes