Gilsons Saxofoonconcerto in première na meer dan 100 jaar

Het allereerste saxofoonconcerto uit de geschiedenis. Een orkestrale kleurenrijkdom die refereert aan de Russische composities uit die tijd. Een partituur die meer dan honderd jaar onvindbaar was. De Belg & Brusselaar Paul Gilson vermoedde in 1902 wellicht niet dat zijn virtuoze Eerste Saxofoonconcerto zo’n spannend parcours zou afleggen. In het voorjaar van 2020 brengen Symfonieorkest Vlaanderen en saxofonist Kurt Bertels na meer dan een eeuw de première. Een wereldprimeur!

Paul Gilson (1865-1942) startte zijn carrière tijdens de jaren ’80 en ’90 van de 19de eeuw. Zijn werkplek Brussel was in die tijd een liberale omgeving, een plaats die veel kunstenaars en intellectuelen aanvoelden als het beloofde land. Tussen 1901 en 1902 schreef Gilson de allereerste saxofoonconcerti uit de geschiedenis. Het instrument had in 1867 al een plek gekregen in het curriculum van het Conservatorium van Brussel, dus die keuze was niet zo opmerkelijk. Vernieuwend was wel de introductie van de saxofoon in het concerto genre, een veel ruimere setting dan de salonmuziek die tot dan toe gebruikelijk was.

Allereerste saxofoonconcerto in première na meer dan 100 jaar

Het is een wonder dat het Saxofoonconcerto nr. 1 van Gilson in het voorjaar van 2020 in zijn originele versie zal weerklinken. Een Frans antiquair ontdekte de orkestversie van de partituur in 2017 tussen de inboedel van Charles De Cock, een leerling van Jules Blangenois die zelf bevriend was geweest met Gilson. Al die tijd moesten uitvoerders het doen met een pianoreductie.

Kurt Bertels, Vlaanderens jongste saxofoontrots

Saxofonist Kurt Bertels focust in zijn doctoraat in de kunsten (voorzien voor mei 2020) op het repertoire van de eerste saxofoonklas (1867-1904) van het Brusselse conservatorium. De vondst van Gilsons partituur is voor hem een godsgeschenk: hij kan nu, samen met Symfonieorkest Vlaanderen, het werk voor het eerst laten horen aan het Belgische en internationale publiek. Op een historische saxofoon, bovendien! — www.kurtbertels.be

“In zijn Manuel de musique militaire (1926) schrijft Gilson dat de saxofoon soms veel te scherp en te nasaal klinkt, vermoedelijk een kritiek op wat hij in die tijd hoorde. Impliciet gaf hij daarmee aan dat hij het anders wilde, met name een mooie ronde toon. Dat wordt nog een hele uitdaging op de Franse historische altsaxofoon die ik zal bespelen, een Buffet-Crampon van het einde van de 19de eeuw.” — Kurt Bertels

Eind 2020 verschijnt de cd-opname bij Evil Penguin Records.