Muziekclub 4AD op weg naar CO2 neutraal

Muziekclub 4AD in Diksmuide staat al 26 jaar op de culturele kaart als een unieke muziekbiotoop in de Westhoek met een (inter)nationale uitstraling. De focus ligt op lokale, nationale en internationale bands die buiten de commerciële lijntjes durven kleuren. De programmatie spitst zich toe op een waaier aan genres: americana, singersong, folk, world, rock, noise, blues, stoner, electronica, pop, jazz, enz. De club is een befaamd introductiepodium, waar jonge en beginnende bands van over de hele aardbol ruim aan bod komen. Maar ook internationale toppers als Wovenhand, Gossip, Wire, Sparklehorse, Godspeed You! Black Emperor, Kraantje Pappie, Taraf de Haïdouks, Konono n1 en Blaudzun voelen zich thuis in 4AD. Ze worden afgewisseld met kwaliteit van eigen bodem zoals dEUS, Triggerfinger, The Black Box Revelation, Brussels Jazz Orchestra, Amatorski of Absynthe Minded.

Naast muziek is er ook ruimte voor andere activiteiten: film, expo, theater, literatuur, (muziek)workshops en op maat gemaakte educatieve pakketten. Met haar aanbod van repetitieruimtes, PA-repetities en artiestenresidenties komt 4AD tegemoet aan de noden van zowel professionele als amateurmuzikanten. Verder heeft 4AD een stevig internationaal verankerde werking en kan de club terug vallen op een rijke bagage binnen diverse Europese projecten met onder meer Nederlandse, Franse en Engelse partners. Als kennispartner van de Provincie West-Vlaanderen levert 4AD tenslotte nog haar knowhow voor ‘Grondtonen’, het muzikale luik binnen GoneWest, het culturele herdenkingsprogramma rond honderd jaar Eerste Wereldoorlog.

Muziekclub 4AD staat bekend om haar warme en authentieke sfeer en om haar akoestisch perfecte concertzaal (capaciteit 250 personen), waar de afstand tussen publiek en artiest minimaal is. Het aanpalende café is met z’n no-nonsense inrichting en ruim drankenassortiment dé culturele ontmoetingsplaats van Diksmuide en omstreken. Het zijn stuk voor stuk karakteristieken waar tijdens de bouw van de huidige muziekclub, intussen bijna tien jaar geleden, grote aandacht aan werd besteed. 4AD is op zijn zachtst gezegd ook een geëngageerd huis, met een sterke lokale inbedding, niet in het minste door de meer dan 50 vrijwilligers die de werking mee draaiende houden, maar ook door het ecologische gedachtegoed dat als rode draad doorheen de werking van de muziekclub loopt.

Groene Biotoop

Duurzaamheid zit 4AD in de genen. De basisfilosofie van de organisatie blijft ook anno 2014 diep geworteld in de DIY-ideologie (de zogenaamde Do It Yourself cultuur uit het punkgedachtegoed van de jaren ’70 en ‘80) die van bij de oprichting van de club een grote rol speelde. Onafhankelijkheid, een kritische houding, creatief naar budget- en mensvriendelijke oplossingen zoeken, een flinke dosis maatschappelijk engagement en een stevige vrijwilligerswerking vorm(d)en toen en nu de fundamenten. Een consequent gebruik van tweedehandsmateriaal, bewust vegetarische maaltijden voor de artiesten, energiezuinige technische ingrepen, het gebruik van ecologische poetsproducten en herbruikbare bekers; het zijn maar enkele voorbeelden uit de pioniersjaren.

Geleidelijk aan werd die DIY-ideologie onderdeel van een breder en eigentijdser duurzaam en ecologisch verhaal, een evolutie die logischerwijs hand in hand liep met het professionaliseren van de werking. In 2001, toen duurzaamheid en ecologie nog geen hot items waren, won 4AD al de Eco-Challenge Prijs (Stichting leefmilieu, nu Argus) voor meest milieubewuste muziekclub van Vlaanderen. Maar het was pas tijdens en na de bouw – we toverden tussen 2004 en 2005 een oude loods om tot professionele muziekclub – dat de organisatie nog een versnelling hoger schakelde. Om maar enkele voorbeelden te geven: recuperatie van het oorspronkelijke gebouw, intensief gebruik van regenwater, een optimale (akoestische) isolatie, 34 zonnepanelen, een eigen carpoolsysteem, energiezuinige LED podiumbelichting, een energieboekhouding, een 4AD-ecocoach en ecoteam, een eigen kruidentuin, een insectenhotel en recent nog de meer dan geslaagde isolatie van de buitenmuren van het café. Voor de tweede editie van onze ‘Ecodag’ – waarop we onze duurzame filosofie nog eens extra in de verf zetten met een repaircafé, swishing, eco-workshops, enz. – kregen we maar liefst meer dan 150 mensen over de vloer.

Omdat 4AD zichzelf graag kritisch evalueert, ondertekende de organisatie in 2011 voor het eerst het West-Vlaams Charter Duurzaam Ondernemen, een initiatief van POM, Voka en studiebureau Veritas. Het WVCDO is een praktisch meetinstrument dat het duurzame organisatiebeleid beoordeelt en verder helpt structureren. In 2014 behaalde 4AD voor de derde maal het certificaat van ‘Duurzame Onderneming’ en was de club nog steeds het enige kunstenhuis binnen de poule van vijftig intekenaars..

Muziekclub 4ad: Vlaanderens Eerste Co2-neutrale Kunstenhuis

We waren benieuwd hoe al die jarenlange duurzame inspanningen zich zouden vertalen in termen van CO2-uitstoot, en lieten na verkennende gesprekken met deskundigen van Ecolife en Pulse een grondige wetenschappelijke studie uitvoeren door Zero Emission Solutions (zie studie in bijlage). In 2012 stootten we 66 ton CO2 uit, het respectabele equivalent van negen huishoudens. Liefst 40% van de totale uitstoot bleek veroorzaakt door de publieksmobiliteit. De club ligt in een plattelandsregio en de concerten zijn als gevolg niet bereikbaar met het openbaar vervoer. Een zware tegenvaller, gezien we ons publiek natuurlijk hard nodig hebben, maar hoogstens kunnen blijven sensibiliseren tot duurzame mobiliteitsoplossingen als carpoolen of fietsen.

We besloten dat het tijd werd om een nieuwe horde te nemen op ons ecologisch traject: niet alleen de 40% uitstoot van onze toeschouwers compenseren, maar ook ons eigen aandeel. Muziekclub 4AD moet, als allereerste kunstenhuis in Vlaanderen, een 100% klimaatneutrale werking krijgen.

Co2 Neutraal

Binnen dit traject houden we drie doelstellingen voor ogen:

1 CO2-neutraliteit via compensatie

CO2-compensatie is de logische stap om het resterende stuk uitstoot, dat onvermijdelijk verbonden is aan onze werking, te neutraliseren. CO2-compensatie kan op verschillende manieren: bos aanplanten, milieubelastende activiteiten vervangen door milieuvriendelijke via de aankoop van ‘certificaten’, enz., en dit alles op wereldwijde schaal. We zien CO2-compensatie echter niet als een hedendaags groen aflatensysteem. We willen in de toekomst onze eigen uitstoot zo laag mogelijk houden en plannen binnen vijf jaar zelfs een nieuwe meting.

2 Lokale verankering

Vanuit de filosofie think globally, act locally, mikken we op een stevig lokaal verankerd project. Er wordt niet geopteerd om met CO2-certificaten te werken. Concreet kiezen we bewust voor regionale bosaanplant, voor een zichtbaar en tastbaar resultaat (versus bossponsoring in pakweg Zuid-Amerika of Litouwen). De aanplant van bomen is een heel sociaal gegeven dat samen met onze vrijwilligers en sympathisanten kan gebeuren. Met onze ‘Ecodag’ bewezen we al over een groot maatschappelijk draagvlak te beschikken voor ons duurzame verhaal. Een crowdfundingcampagne – aanvullend op de sponsorwerving en gedragen door onze eigen brede achterban – zal voor extra lokale verankering zorgen.

3 Informeren en sensibiliseren

Tenslotte willen we aan de hand van uiteenlopende communicatietools onze stakeholders informeren en sensibiliseren. We willen daarbij ook de nodige aandacht besteden aan onze, doorheen de jaren, reeds verworven duurzame vaardigheden. Je wordt niet uit het niets CO2-neutraal, er gaat een heel proces aan vooraf. Op een hoger niveau willen we door middel van een aangepaste communicatiestrategie een voorbeeld en een inspiratiebron zijn voor de hele kunst- en cultuursector. We geloven sterk dat deze sector, die bulkt van de creatievellingen, sneller tot actie kan overgaan dan andere segmenten binnen onze maatschappij.

Hoewel onze CO2-neutraliteit op wereldschaal niet meteen meetbaar zal zijn, zijn we overtuigd van haar impact. Transformatie leidt tot transitie, maar transitie is een proces van generaties en vergt een grondige mentaliteitswijziging. Met dit project willen we aan de klimaatalarmbel trekken en iedereen die het wil horen bewust maken van de rol (hoe klein ook), die men als individu, organisatie of bedrijf zelf kan opnemen.