Kaaitheater keert terug naar Sainctelette en opent gloednieuw gebouw voor 50ste verjaardag

Minder dan een jaar voor de heropening toonde Kaaitheater tijdens een werfbezoek hoe hun volledig vernieuwde huis aan Sainctelette vorm krijgt. Na vijf jaar nomadisch bestaan heropent het in 2027 de deuren met een feestelijk openingsweekend van 16 tot 19 september. De terugkeer valt samen met de 50ste verjaardag en start een nieuw hoofdstuk. Verwacht onder andere een vernieuwde grote zaal, een nieuwe kleine zaal en een opgesmukt café. In de nieuwbouw aan de Akenkaai, komt een community space, een coworkingplek voor kunstenaars en repetitiestudio’s. Architectuuratelier Ambiorix (aaa) bracht de volledige werking van Kaaitheater onder één dak, waar presentatie, productie, repetitie, ontmoetingen en organisatie samenkomen. Het huis zal geopend zijn van ‘s ochtends tot ‘s avonds, met plaats voor een nightlifeprogramma. Een mix van publieken, makers en kunstenaars kruist, inspireert en ontmoet elkaar in een buurt in volle ontwikkeling.

Twee zalen, meer mogelijkheden

Centraal op het dak prijkt nog steeds de maanvormige 'Luna', verwijzend naar de naam van het theater dat er in 1932 de deuren opende. Knipoogjes naar die maan keren terug in de namen van de twee zalen, het artistieke hart van het huis: de Super Moon, de grote zaal, en de New Moon, de gloednieuwe kleinere zaal.

De renovatie was onder andere dringend nodig voor de grote zaal, zo had het als een van de laatste theaters in het land nog een manuele trekkenwand. Nu is de technische infrastructuur volledig vernieuwd, met een nieuwe telescopische tribune die een multifunctionele opstelling mogelijk maakt. Een geïntegreerd balkon in die tribune optimaliseert de zichtlijn en maakt plaats voor een totaal van 700 zitjes. “Kaaitheater kan eindelijk opnieuw grote, nationale en internationale producties ontvangen, en die rol weer opnemen in het Brusselse podiumkunstenlandschap,” zeggen artistiek en algemeen coördinatoren Agnes Quackels en Barbara Van Lindt.

Daarnaast krijgt Brussel met New Moon een nieuwe zaal met een capaciteit van 200 plaatsen. Hier ligt de focus op creaties en een nieuwe generatie makers waarvan sommigen de opstap willen maken naar de grote zaal. “We kijken er erg naar uit om Brussel een extra podium te bieden. Het is namelijk niet iedere dag dat er hier een nieuwe zaal komt!”

Beide zalen kunnen gelijktijdig en onafhankelijk van elkaar functioneren. Dankzij hun uitschuifbare tribunes zijn uiteenlopende publieksopstellingen mogelijk, van zittende voorstellingen tot een nightlifeprogramma. Deze flexibele aanpak maakt de locaties ook aantrekkelijker voor de verhuur van de zalen, waar Kaaitheater meer wil op inzetten. Conferenties, bedrijfspresentaties, feesten, concerten en andere evenementen kunnen hier voortaan ook georganiseerd worden.

Een huis dat ook overdag leeft

“We kunnen niet wachten om te zien hoe een mix van bezoekers zich het gebouw gaat eigen maken, overdag en ‘s avonds,” beamen Quackels en Van Lindt. “Op een relatief kleine oppervlakte zal er heel wat volk circuleren: artiesten, bezoekers van het café, scholen, medewerkers, ... Het belooft een inspirerende flow van interactie.”

Het Lunacafé, dat Kaaitheater in eigen beheer neemt, wordt de meest publieke ruimte en de belangrijkste verbinding met de stad. Het café krijgt een nieuw interieur, meer licht dankzij een lichtstraat en een groter terras. Het wordt een plek om af te spreken, te eten en te blijven hangen, ook buiten de voorstellingen om. Op het menu staat eenvoudig, gezond, snel en betaalbaar ‘fast good’. Het café zal ook ter beschikking gesteld worden aan externe partners om onder meer boekvoorstellingen, kleine concerten of gesprekken te organiseren.

Ook de inrichting geeft het vernieuwde huis een eigen karakter. In de foyer komt een kunstwerk van Elen Braga die zich heeft laten inspireren op verhalen van Brusselaars, maar ook op de traditionele trekkenwand. Het wordt onthuld tijdens de opening. Voor het losse meubilair organiseerde Kaaitheater een open oproep waarop 48 kandidaten reageerden. Vijf van hen gingen door naar de volgende ronde, de winnaar wordt binnenkort bekend gemaakt.

Er werden stappen gezet naar meer toegankelijkheid. Een doorlopende vlakke vloer verbindt het café, de foyer en de zalen op het gelijkvloers. De grote zaal is uitgerust met een innovatief audiosysteem dat geluid rechtstreeks naar de smartphone van het publiek streamt zodat ze via eigen oortjes of koptelefoon beter kunnen luisteren.

Een ontmoetingsplaats voor de stad, kunstenaars en buren

De nieuwbouw komt er dankzij een ruil van percelen met Kanal. De oude stookplaats van Citroën aan de Akenkaai werd geruild voor een perceel centraler in het bouwblok van Kaaitheater, de vroegere loges en technische ruimtes. Boven de nieuwe laad- en losfaciliteiten komt een community space: een lichte, semipublieke en polyvalente ruimte die scholen, buurtgroepen, kunstenaars, en andere organisaties kunnen reserveren voor workshops, vergaderingen, lezingen, initiatieven, enz.

Voor de kunstenaars komen er twee repetitiestudio’s. Eén ervan is bestemd voor langere werkperiodes van één tot twee maanden, vooral voor makers uit Brussel en Vlaanderen.

Een coworking voor kunstenaars, Satellite, met een bibliotheek en een kantine bieden verder plaats voor werk en ontmoeting. De vergaderruimte Observatorium neemt de hele bovenverdieping in beslag. Tot slot is er Outer Space, het stadsbalkon met zicht op het kanaal, dat af en toe opengesteld zal worden voor het publiek tijdens festivals.

In het gebouw boven de hoofdingang langs de Sainctelettesquare nemen terugkerende en nieuwe gebruikers de gerenoveerde kantoorruimtes in. Onder meer oKo, Cultuurloket, Lasso, Tristero, City to Ocean en het Fins Cultureel Instituut strijken er neer.

Het café in eigen beheer, de verhuur van zalen en ruimtes en het nachtprogramma verbreden het gebruik van het huis en diversifiëren de eigen inkomsten. De komst van Kanal, de heropening van Kaaitheater alsook de heraanleg van de Sainctelettesquare geven de site terug meer karakter en uitstraling. De twee gebouwen zorgen ervoor dat het plein weer één geheel wordt met een complementair programma.

How to be Many?

Sinds 2019 staat de vraag How to be Many? centraal in de werking van Kaaitheater. Wie heeft toegang tot culturele instellingen en tot de macht die ze vertegenwoordigen, op het podium, in de zaal en achter de schermen? Wie kan mee bepalen wat er gebeurt? Die vragen sturen zowel de artistieke keuzes als de manier waarop Kaaitheater de middelen en ruimte deelt.

Via Pay What You Can bijvoorbeeld, bepalen bezoekers zelf wat ze kunnen betalen voor een voorstellingsticket. Hogere bijdragen maken toegang voor anderen mogelijk.

De Open Source-werking start vanuit een uitnodiging aan collectieven, organisaties, jonge curatoren of kunstenaars om programma’s te maken in autonomie. Kaaitheater stelt menskracht, ruimte en middelen ter beschikking.

Ook samen programma maken met partners in Brussel en de Vlaamse rand, zorgde voor mooie resultaten tijdens de nomadische periode: 1.116 avonden op 64 verschillende locaties in theaters en in openlucht. “Die solidariteit leverde niet alleen kwalitatieve programma’s en nieuwe publieken op, maar installeerde een mentaliteit die we willen voortzetten, ook nu we opnieuw over een eigen infrastructuur beschikken,” verklaren Quackels en Van Lindt.

Samen verder, samen thuis

De vijf nomadische jaren leerde hen dat theaters en organisaties het niet over alles eens hoeven te zijn om samen waardevolle samenwerkingen op te bouwen: verbinding groeit juist door samen te werken, over verschillen heen. Daarom blijven gezamenlijke presentaties met Brusselse partners ook na de heropening deel uitmaken van de werking.

Zo wil Kaaitheater van diens vernieuwde huis een plek creëren van gastvrijheid waar publiek, kunstenaars en organisaties andere perspectieven delen en verkennen.

Van Lunatheater tot Kaaitheater

Kaaitheater begon in 1977 als festival, met onder meer activiteiten op het plein achter KVS, en werkte daarna nomadisch in Brussel. Vanaf het begin speelde de organisatie een voortrekkersrol door internationale programmering en netwerking te koppelen aan producties van opkomende makers in Brussel en Vlaanderen. In 1983 werden de Kaaistudio’s de vaste plek voor repetities en presentaties. Precies tien jaar later volgde de verhuis naar het iconische gebouw op de Sainctelettesquare.

Het gebouw werd tussen 1929 en 1932 opgetrokken naar een ontwerp van architect Marcel Driesmans. Het Lunatheater, vernoemd naar de nabijgelegen site van het vroegere lunapark, werd in 1932 opgericht door Ernest Kindermans. Het gebouw kende nadien verschillende functies, waaronder zelfs een tapijtwinkel en een hondenrenbaan. Een eerste grondige renovatie zorgde ervoor dat het gebouw in 1993 weer als theater kon openen.

Van eind februari tot februari 2027 stelt Kaaitheater haar laatste nomadische seizoen voor in tal van partnerhuizen in en rond Brussel, om zich daarna voor te bereiden op de opening.

De Vlaamse Gemeenschap is erfpachthouder van het gebouw en financiert de volledige renovatie en nieuwbouw. De werken worden uitgevoerd in opdracht van het Departement Cultuur, Jeugd en Media.

Praktisch

• Openingsweekend: 16—19 september
• Sainctelettesquare 19, 1000 Brussel
• Kaaitheater.be