VI.BE lanceert onderzoek naar fair pay in het Vlaamse en Brusselse clubcircuit

Gesubsidieerde muziekclubs zijn via het Kunstendecreet verplicht artiesten fair practices toe te passen, maar botsen vaak op de financiële realiteit. In opdracht en met de steun van LIVE2020 en Clubcircuit heeft VI.BE, het steunpunt voor artiesten en de muzieksector, deze problematiek in kaart gebracht en hierover een rapport geschreven. Dit rapport werd vandaag voorgesteld op Rendez-Vous, het netwerkevenement van VI.BE en AB dat de hele Vlaamse en Brusselse muzieksector samenbrengt. Tijdens het panel ‘Fair pay in het clubcircuit’ werden de eerste resultaten uit het onderzoek gedeeld.

Op vraag van en met de steun van LIVE2020 en Clubcircuit bracht VI.BE deze problematiek rond fair pay voor een eerste keer vanuit meerdere perspectieven grondig in kaart. Het rapport biedt geen kant-en-klare oplossingen, maar wel een stevige kennisbasis en gedeelde taal om het gesprek verder te voeren en op zoek te gaan naar oplossingen. De nieuwe Strategische Visienota Kunsten bevestigt het belang van fair pay: het is namelijk het eerste aandachtspunt bij de aanvraag van subsidies. Maar de kloof tussen de beleidsregels over faire praktijken en de harde realiteit is groot. En die realiteit staat nu op papier.

Het rapport bekijkt fair pay vanuit drie invalshoeken: de financiële realiteit van artiesten, de economische situatie van muziekclubs en de bestaande regelgeving en sectorale afsprakenkaders zoals Juist is Juist. Daarnaast werden inspirerende praktijken uit andere sectoren en het buitenland ter inspiratie onder de loep genomen.

VI.BE vindt het belangrijk om voor dit onderzoek de sector actief te betrekken zodat het zo goed mogelijk aansluit bij de praktijk. Meer dan dertig artiesten, managers, boekers en programmatoren werden rechtstreeks betrokken via stuurgroepen, interviews en een valideringsworkshop.

“Het is verkeerd dat onze popsector als ‘meer commercieel en zelfvoorzienend' wordt gepercipieerd dan bv. de klassieke muzieksector.” - Emma Bale - songwriter en artiest

Belangrijkste bevindingen:

• De creërende artiest staat structureel op het einde van de rekening bij de uitbetaling van shows: de gage is wat overblijft nadat zaal, techniek, omkadering en promotie betaald zijn. Bovendien zijn er in een artistieke carrière vaak lange periodes waarin er vooral geïnvesteerd moet worden en er amper geld binnenkomt. Sinds de opkomst van streaming is de druk op live inkomsten alleen maar toegenomen.
• De huidige tweedeling amateur/professioneel volstaat niet om die realiteit te vatten. Een model op basis van carrièrefasen (gebaseerd op het Nederlandse onderzoek) sluit veel beter aan bij de realiteit van de muzieksector. In het rapport vind je Vlaamse definities van carrièrefasen die ook weerklank vonden bij de betrokken sectorspelers.
• Zowel artiesten als clubs zitten gevangen in een spanningsveld tussen missie, markt en wettelijke kaders. Artiesten geloven dat vandaag investeren, en desnoods onvergoed spelen, later een ‘return on investment’ zal meebrengen. Clubs willen hun artistieke missie waarmaken en opkomend talent kansen geven, maar botsen op de grenzen van financiële haalbaarheid en worden genoodzaakt om risicovolle shows te schrappen.
• De overheid legt via wetgeving, beleidsnota’s en subsidievoorwaarden de lat voor fair practice, maar de voorziene middelen om die lat te halen groeien niet altijd mee. De stemmen uit de sector waren dan ook helder: meer subsidies zijn noodzakelijk.
• Naast extra overheidsmiddelen kan er worden gekeken naar mechanismen die inzetten op sectorbrede solidariteit. Buitenlandse voorbeelden tonen aan dat de muzieksector ook zelf solidaire mechanismen kan ontwikkelen, eventueel onder impuls van een overheid.

“We moeten ook investeren in periodes die voor artiesten minder opbrengen en kijken hoe we artiesten in elke fase van hun carrière kunnen ondersteunen.” - Mike Naert - Het Depot, Leuven

Centrale conclusie

Dit onderzoek toont aan dat er wel degelijk een gedeeld verlangen is naar verandering, zowel bij de stakeholders, artiesten, clubs en omkadering als bij beleidsmakers. Het benoemen van de spanningsvelden, het ontwikkelen van een gedeelde taal en het in kaart brengen van wat elders al werkt: dat was het doel van dit rapport. Niet om kant-en-klare oplossingen op tafel te leggen, maar om het gesprek te voeden. VI.BE wil als steunpunt verdere gesprekken blijven faciliteren, met dit rapport als vertrekpunt.

“Fair pay in het clubcircuit los je niet van vandaag op morgen op, maar het gedeelde verlangen naar verandering is er duidelijk wel. Met dit rapport leggen we de basis voor een gedeelde taal tussen artiesten, clubs en beleid om de structurele uitdagingen samen aan te pakken.”

- Lucas Declercq - VI.BE