voor VOX: Bij Ars Musica komen alle stemmen aan bod

Ook Ars Musica kijkt uit naar het begin van het culturele seizoen, want op 9 november start de nieuwe editie van het festival. Dat kreeg de titel VOX mee en is gewijd aan de stem. Deze unieke editie loopt tot volgende lente en heeft een heus seizoenprogramma, met tal van verrassingen... Zoals de première van het 9de strijkkwartet van Philip Glass gebracht door het TANA Quartet.

Ars Musica kijkt ernaar uit om het publiek terug te mogen verwelkomen in de concertzalen. De editie 2020 viel door de gezondheidscrisis grotendeels in het water, de behoefte om weer live muziek te horen, ondergedompeld in sfeervolle concertzalen is daarom ook groot. Het enthousiasme is enorm en daarom heeft Ars Musica een festival en seizoensprogramma uitgewerkt. Van november tot juni staan er concerten in alle uithoeken van België op de agenda. Het wordt een seizoen waarin we de schoonheid en de rijkdom van hedendaagse muziek willen vieren, en tevens een uitgelezen gelegenheid voor tal van onverwachte samenwerkingen. “Hedendaagse muziek is onconventioneel, en dat is wat haar net typeert,” vertelt een enthousiaste Bruno Letort, directeur van Ars Musica. “Alles mag, dus alles kan. Daarom spreken wij bij Ars Musica niet over hedendaagse muziek maar over creatiemuziek.”

VOX, een reis rond de wereld

Na de lockdowns en de vele beperkingen snakt men ernaar om opnieuw de vleugels uit te slaan. Ars Musica wil aan die drang naar avontuur en vrijheid tegemoetkomen. Met VOX presenteren we een reis rond de wereld. Deze editie is gewijd aan de stem, in al haar vormen.

“Gesproken, gezongen, gescandeerd, gefluisterd, geschreeuwd of gepreveld, de stem vormt de rode draad van deze 32ste editie. VOX brengt vocale tradities uit de hele wereld samen; Mongoolse boventoonzang, nō-muziektheater uit Japan, van stemmen uit het hoge noorden tot majestueuze Ethiopische melopeeën, met daarbij ook de nodige aandacht voor de joik, de oudste traditionele zangvorm van Europa (...) Het festival bouwt bruggen tussen orale tradities en geschreven muziek, tussen westerse en niet-westerse culturen om zo tot nieuwe werken en een nieuw creatief muziekvocabularium te komen...”

De editie 2021 wordt ook een uitstekende gelegenheid om heel België door te reizen, want behalve in hoofdstad Brussel (Bozar, Botanique, Théâtre de la Balsamine, Théâtre des Martyrs, de Hallen van Schaarbeek, etc.), programmeert Ars Musica dit jaar ook concerten op tal van podia in Wallonië, onder andere in Bergen, Charleroi en Namen.

Burkina Electric en Ryoko Aoki in Bozar

Ars Musica gaat op 9 november van start in Bozar. De openingsavond wordt verzorgd door het Brussels Philharmonic onder leiding van Ilan Volkov. Dit is een prima gelegenheid om kennis te maken met Afrika en Burkina Electric, de eerste groep uit Ouagadougou die elektronische muziek maakt. De polyfonie van de composities van vader en zoon Ligeti (György en Lukas) krijgt een stem in dit programma. Het wordt een adembenemend concert dat jazz, elektronische ritmes, dans, zang en gitaren samenbrengt, op het kruispunt van traditionele en hedendaagse cultuur.

Enkele dagen later weerklinkt in Bozar de stem van Ryoko Aoki, de grote ster van het Japanse nō-theater. Ze wordt begeleid door het Quatuor Amôn en samen met hen brengt de in Hyogo geboren zangeres de première van een werk van de Belgische componist Claude Ledoux. Hij is uitgegroeid tot een ware specialist van Aziatische muziek en heeft dit stuk geschreven in opdracht van Ars Musica. Daarna spelen het Quatuor Amôn en Ryoko Aoki ‘Hagoromo suite voor nō-stem en strijkkwartet’ van de Japanse componiste Noriko Baba, een heel gevoelig en expressief werk.

Ethiopische melopeeën in Henegouwen

In Bergen staat op 11 november nog een uitje naar het Afrikaanse continent op het programma. Het is Ars Musica gelukt de iconische Ethiopische zangeres Éténèsh Wassié naar Arsonic te halen. Wassié stamt af van een lange lijn azmari, improvisatoren te vergelijken met de Europese bards en de West-Afrikaanse griots. De zangeres, die soms ‘de diva op blote voeten’ wordt genoemd, brengt contrabassist Sébastien Bacquias mee. Ook brengt ze haar vaste gitarist mee, Mathieu Sourisseau, de verpersoonlijking van muzikale vrijheid. Hij is een weergaloos getalenteerde muzikant voor wie er niets ergers bestaat dan in een hokje te worden gestopt. Het trio gaat in dialoog met het Ensemble Hopper en kruist het pad van componist François Couvreur. Deze unieke onderdompeling in de geschiedenis van Ethiopië wordt gekruid door een dosis trance en mystiek, een mix van jazz, traditionele gezangen en improvisatie.

Drie vrouwen uit het noorden doen de Botanique smelten

Eén avond, drie concerten en evenveel vrouwelijke componisten uit het hoge Noorden. Dat is waar Ars Musica in de Botanique op 16 november mee uitpakt: een eclectisch en ijzingwekkend programma, een absoluut niet te missen afspraak. De eerste zangeres van de avond is meteen ook de jongste, de Zweedse Fågelle. In haar muziek kruisen alle mogelijke stijlen elkaar. Ze komt uit de Scandinavische experimentele muziek, zet haar publiek graag op het verkeerde been en wisselt heel plots tussen harde, wrange klanken en poëtische schoonheid. Ze zingt doorgaans krachtig en verweeft haar stem met gitaar- en elektronische klanken. Het resultaat is muziek die zowel verontrustend als ontroerend is en toch resoluut modern.

De tweede artieste is Maarja Nuut. Ze is geboren in Estland en een getalenteerde zangeres en violiste. Traditionele muziek is haar passie en vooral folk en de muziek uit Hindoestan doen haar hart sneller slaan. Die laatste heeft ze tijdens haar vele reizen door India uitgebreid bestudeerd en die invloeden laten zich voelen in haar muziek. Kortom, een unieke mix. Haar stem en vioolspel zijn ronduit betoverend.

De Noorse Maja S.K. Ratkje vervolledigt het trio. Ze heeft een klassieke muziekopleiding gevolgd, maar haar parcours is allesbehalve klassiek. De muzikante koos al heel vroeg vastberaden voor elektronische muziek. Ze verwerkt moeiteloos digitale elementen in haar composities en stelt ze in dienst van een uitzonderlijk akoestisch instrument: haar stem. De esthetiek en de muziek zorgen voor een echte totaalervaring.

VOX zal ook in de Hallen weerklinken

Een andere onmisbare Brusselse muziektempel zijn de Hallen van Schaarbeek en ook daar staan concerten van Ars Musica 2021 op het programma. Op 16 november is dat ‘Madrigali’, elf madrigalen waarbij een contratenor het opneemt tegen de instrumenten en ze samen de raadselachtige link tussen René Char en Monteverdi ontraadselen. Op 26 november is het de beurt aan ‘Voix expérimentale'. Drie jonge Belgische componisten stellen voor dit concert een programma samen waarbij ze experimenteren met stemgebruik, samen met de uit Québec afkomstige mezzosopraan Marie-Annick Béliveau. De dag erna wagen de rockers van Aquaserge zich voor het eerst aan enkele hoogtepunten uit de hedendaagse muziek. Diezelfde avond treedt ook EON op, een unieke samenwerking tussen gitarist Olivier Mellano (Dominique A., Françoiz Breut, Brendan Perry) en het kamerkoor Mélisme(s).

Philip Glass in 2022

Deze lijst met muzikale parels is allesbehalve volledig. Zo is er ook ‘Les Lianes’, de opera die in het Théâtre de la Balsamine wordt opgevoerd, en de zeer geapprecieerde masterclasses die ook dit jaar weer zijn ingepland. Het concert op 27 november in kunstencentrum Recyclart is gewijd aan tijdelijkheid en wordt ongetwijfeld ook een hoogtepunt van deze 32ste editie. Het is een interactieve performance van Alva Noto – de avatar van de Duitse kunstenaar Carsten Nicolai – en traditionele Mongoolse keelzangers. Samen binden ze de strijd aan met de tijd en sturen ze hun lichaam. Ademloos en met open mond zal het publiek hun aparte ademtechniek bewonderen.

En daar houdt het niet op. Ars Musica gaat stug door en heeft tot volgende zomer nog veel meer muziekplezier in petto. De concerten en de data zullen stukje bij beetje bekendgemaakt worden, maar ééntje willen we er nu al uitpikken: in december brengt Le Delta in Namen ‘Europera 5’ van John Cage, een werk dat zelden wordt uitgevoerd.

Maar 15 januari is de datum die in geen enkele agenda mag ontbreken, want dan vindt in Brussel (Bozar) een concert plaats waarvan nu al wordt gezegd dat het hét concert van het jaar wordt. Het TANA Quartet brengt dan de wereldpremière van het 9de strijkkwartet van Philip Glass. Dertig minuten vol spanning waarin we het verhaal van King Lear herbeleven. Daarenboven is het het eerste werk dat de componist tot dusver speciaal voor een niet-Amerikaans ensemble geschreven heeft.