Dit was Into The Great Wide Open 2026

Dat was ‘m dan. St. Paul draaide de zon voor het laatst onder, de zestiende Into The Great Wide Open ligt achter ons. Een editie vormgegeven door orde en chaos - twee begrippen die als een rode draad door de hele programmering liepen. 

Met het thema WAN/ORDE omarmde het festival de chaos van alledag. Het thema vond haar oorsprong in het kunstprogramma, waarin 10 kunstwerken samen een - soms ontregelende - route vormden tussen bos en strand. Ontregelend in kwetsbaarheid was In Stillness, Fluid van Jeanine Verloop, een installatie met tientallen glazen draden, ritmisch schuddend. Dan de hyperlokale ecosystemen van Maksud Ali Mondal, waarin hij de controle uit handen gaf aan microben en schimmels om weelderig te groeien en hun eigen grenzen te bepalen. Voor wie de hoge duin vanaf camping Stortemelk naar het strand trotseerde stond een verrassing te wachten in een groen Monopoly-achtig huisje waar een gelaagd videowerk van Dani Ploeger toeschouwers de spanning liet voelen van beeldpolitiek en territoriale macht.

Ook op de podia tuimelde je van orde naar chaos en weer terug. Geconcentreerde oerkracht bij Model/Actriz, overdonderende kwetsbaarheid bij Jacob Alon en op de microtoon afgemeten asymmetrie bij Angine de Poitrine - het Canadese internetfenomeen dat voor het eerst op Nederlandse bodem speelde.

Op De Open Plek combineerde Madra Salach Ierse tradities met eigentijdse furie, IJSLAND liet een antikapitalistische beeldenstorm over Het Sportveld waaien en de twaalf jazzvirtuozen van Dune Sessions presenteerden het resultaat van een week lang pure improvisatie. SMIB liet het bliksemen in de bossen en Muskila & Simone Abdallah vulden de dansvloer met Arabische klanken

Doorfietsen geblazen dus voor de muziekliefhebber, maar toch werd er ook stilgestaan. In de Nicolaaskerk werd een ode gebracht aan schrijver, dichter en filosoof Lieke Marsman, die het festival vorig jaar nog de kracht van zachtmoedig verzet liet voelen. Op diezelfde plek klonken haar woorden weer, gedragen door bevriende stemmen - en door Marsman zelf. En opnieuw kwamen ze keihard aan.

Een festival als mini-samenleving biedt ook een boel kansen om de spelregels eens drastisch te veranderen. Wat gebeurt er bijvoorbeeld wanneer je een festivallocatie volledig zonder fossiele uitstoot laat draaien? Die vraag werd onderzocht bij Bouwplaats van de Toekomst - een proeftuin voor duurzaamheid, waar professionals uit de bouw- en festivalwereld volop experimenteerden met nieuwe innovaties. Met als grote blikvangers: een podium gemaakt van bamboe, een bidirectioneel laadsysteem en een locatie voor 2.500 bezoekers die z’n energie volledig uit waterstof haalt.

Meer dan genoeg duurzame initiatieven op het eiland dus, maar de grootste uitdaging bevindt zich op het vasteland. Het is namelijk de reis naar het festival die voor de meeste uitstoot zorgt. Om dit terug te dringen werd de Goede Reisplanner ontwikkeld. Een tool die de slimste fossielvrije reis naar de bootterminal in Harlingen uitstippelt. Duurzame reizigers kregen 15 Goede Reis-tegoed terug. De niet-verzilverde vouchers belanden in het Transitiefonds, waarmee toekomstige duurzame initiatieven gefinancierd worden.

Waar de volwassenen een weekend lang zorgeloos ronddartelden, werd het harde werk verricht door de allerkleinsten. Op De Pukkel draaide een fabriek op volle verbeeldingskracht. Een plek waar kinderen bouwden, sloopten en de meest wonderlijke creaties ontstonden: kunst om je billen mee af te vegen, een filosofisch kinderjournaal en museumstukken van modder.

Van al dat slopen, bouwen, dansen en ontdekken krijg je honger, om die te stillen was er een veelkleurig aanbod aan eten en drinken. Geworteld in lokale producten, geïnspireerd door internationale tradities en verhalen - altijd met het oog op een duurzame toekomst.

Die duurzame ambitie klonk door in het hele programma, niet alleen op ecologisch vlak, maar ook in de manier waarop we samenleven. Zo greep de Jeugd - een groep veertien- tot achttienjarige festivalbezoekers - de macht en kraakte De Bolder (‘Huur te hoog, bpm ook!’), en ook het filmprogramma toonde hoe mensen op allerlei plekken in opstand komen tegen onrechtvaardige omstandigheden. Maar het verzet klonk misschien wel het hardst vanaf een piepklein honk op De Pukkel. Hier, in het Clubhuis, deed De Unie een veelstemmige oproep: Verzet Je, raak niet in paniek en sluit je aan bij een organisatie, club, coöperatie of vereniging.

Want verzet telt pas als je iets dóét. Als je met elkaar het gesprek aangaat, kwetsbaarheid toont en je verenigt. En als dat vier dagen op Vlieland kan, waarom dan niet altijd en overal. Into The Great Wide Open 2026 liet zien: de zachte krachten zullen zeker winnen.\

In 2027 keert Into The Great Wide Open terug, van 2 tot 5 september.