Extra City presenteert Guillaume Bijls eerste postume solotentoonstelling

Een jaar na het overlijden van Belgisch kunstenaar Guillaume Bijl slaan Kunsthal Extra City en zijn nieuwe artistiek coördinator Antony Hudek de handen in elkaar met de Guillaume Bijl Estate (beheerd door Nadia Bijl en Ulrike Lindmayr) voor de eerste postume solotentoonstelling: Feestelijke Herdenking van het Graafschap Watou. De performatieve installatie en Bijls enige theaterstuk ooit werden voor de eerste en enige keer getoond tijdens Poëziezomer Watou in 2002; en nu deze herfst in Extra City hernomen. Een vierdelig parcours met een museum, feestzaal, theaterpodium en tableau vivant dompelt de bezoeker onder in de folklore van de 17de eeuw en schippert op de grens tussen feit en fictie, banaliteit en kritische reflectie. Bijl onderzoekt aan de hand van een ogenschijnlijk banale episode uit de Vlaamse geschiedenis - maar een belangrijk moment voor een dorp als Watou - hoe onze culturele identiteit gevormd wordt door pseudo-historische anekdotes en objecten. Meer dan twee decennia na de première keert het werk terug, nu in een voormalig religieus gebouw: de ontwijde kerk van de kunsthal. Een hechte samenwerking met onder andere kunstenaars als Aline Bouvy, Jelle Spruyt en Hantrax brengt het werk opnieuw tot leven, dat ook vandaag ons nog een spiegel voorhoudt.

Guillaume Bijl: archeoloog van onze tijd

Eind jaren ‘70 maakte de Antwerpse kunstenaar naam met grootschalige installaties op het snijvlak van scenografie, dramaturgie en werkelijkheid. Met zijn visueel realisme zorgde hij begin jaren ‘80 voor een heropleving van het ready-made-principe. Als een ‘archeoloog van onze tijd’ ontleedde hij met spitse, tragikomische humor, scherpe blik en een bevreemdend gevoel, het gewone en dagdagelijkse. Zo bouwde hij bijvoorbeeld alledaagse ruimtes, zoals een autorijschool of matrassenhandel, tot in het detail na met gevonden voorwerpen in musea, galerijen en andere culturele instellingen.

“Een jaar na het overlijden van Guillaume werden we benaderd door Antony Hudek, de nieuwe coördinator van Extra City, om dit werk te hernemen op deze bijzonder passende locatie,” duiden Ulrike Lindmayr en Nadia Bijl, respectievelijk de weduwe en dochter van de kunstenaar, die samen de Guillaume Bijl Estate beheren. “Alle puzzelstukjes vielen samen voor een eerste postume tentoonstelling.” Antony Hudek vult aan: “Op een van de eerste dagen van mijn eerste job in België wandelde Guillaume toevallig de galerij binnen. Hij heeft zo'n indruk achtergelaten en was een echte verbindingsfiguur, die ik graag bij mijn start bij Extra City wou betrekken.”

De tentoonstelling Feestelijke Herdenking van het Graafschap Watou grijpt terug naar een voetnoot uit de Vlaamse geschiedenis: het bezoek van Lodewijk XIV aan het graafschap Watou. Met pseudo-historische artefacten, geschiedschrijving en verhalen creëert Bijl een nieuw narratief tussen historische details en fictie. Wat hebben we nodig om onze culturele identiteit vorm te geven en te begrijpen? Op welke manier wordt geschiedenis misbruikt om vandaag politieke boodschappen kracht bij te zetten? Meer dan twee decennia na de première blijven deze vragen brandend actueel.

De Prille jaren van het graafschap Watou, Sfeerbeelden tijdens Poëziezomer Watou in 2002, foto van Diane Betrand, met dank aan Guillaume Bijl Estate

Theater in de kunsthal

24 jaar na de première in het West-Vlaamse dorpje is het theaterstuk nu voor de tweede keer ooit te zien. Extra City vormt het meer dan passend decor. “Onze kunsthal huist in een neogotische kerk, waarvan de reconstructie van een voorgaande stijl ook een zekere theatraliteit belichaamt,” duidt Antony Hudek, curator en artistiek coördinator van Extra City. “Net daarom past deze installatie met performatieve activaties hier zo mooi: in het pseudo-historische decor van de Dominicanenkerk hernemen we een theaterstuk dat een episode uit de geschiedenis naspeelt.”

Feestelijke Herdenking van het Graafschap Watou is een parcours in vier delen:

De kerkdeuren van Extra City geven uit op een museum rond de lokale geschiedenis van het graafschap. Een vijftal vitrines in een ‘black box’ presenteren een eclectische mix van objecten en teksten. Een massieve sleutel, zogezegd van de kasteeldeuren van Watou, ligt er uitgestald, naast een teruggevonden gemummificeerde kat in een vitrine rond de lokale kluizenaar van toen. Kruisbeelden en andere religieuze objecten verwijzen daarbij ook nadrukkelijk naar het katholieke Vlaanderen waarin de gebeurtenissen zich afspelen.

Vervolgens betreedt de bezoeker de feestzaal, onder de kerkgewelven in het middenschip, met banken en tafels.

Voor het altaar van de ontwijde kerk van Extra City wordt een podium geïnstalleerd waar het twintig minuten durende theaterstuk De prille jaren van het graafschap Watou regelmatig zal worden opgevoerd. Centraal staat het bezoek van Lodewijk XIV aan het kasteel van Watou, een banaal evenement uit de Vlaamse geschiedenis, maar een belangrijke gebeurtenis in het dorp. Met die spanning tussen de macro- en micro-geschiedenis speelt Bijl in op het relatieve karakter van wat wordt herinnerd en toegeëigend. Een groep van amateurtoneelspelers uit Antwerpen samengesteld dankzij OPENDOEK en in een regie van kunstenaar Aline Bouvy, muziek op een klavecimbel door muzikant Hantrax en een replica van Pieter Vermeersch’ originele decor... De beleving wordt compleet na de voorstelling met bier, brood en appels die in de feestzaal aangeboden worden. “Het theaterstuk is een belevenis en een ode aan de warme, joviale kunstenaar, die ik afgelopen jaren leerde kennen via Ulrikes samenwerking aan mijn film La Merde voor het Luxemburgs paviljoen," zegt Aline Bouvy. "Zowel de amateurtoneelspelers als de bezoekers worden, net zoals ready-mades, deel van het werk. Ik ben dan ook bijzonder trots dat ik de erfenis van zo'n icoon mee mag vormgeven."

Buiten de speelmomenten van het theaterstuk om wordt een videoregistratie van Wim Catrysse getoond van de voorstelling uit 2002, die de bezoeker een glimp geeft achter de schermen.

Het vierde en laatste deel wordt enkel uitgevoerd op 24 oktober, de dag van de opening. Een optocht van buurtbewoners en andere deelnemers in middeleeuwse kledij trekt als een tableau vivant door de straten rond Extra City, en treedt zo buiten de grenzen van de tentoonstellingsruimte.

“Deze herneming was enkel mogelijk door de ongelooflijke bereidwilligheid van tal van kunstenaars en partners,” besluiten Lindmayr en Bijl. “We brengen een hechte community (opnieuw) samen die enthousiast mee in dit avontuur stapt. Het was nooit de bedoeling om de opvoering in 2002 identiek te kopiëren, maar om slim om te gaan met teruggevonden of nagemaakte objecten, gereconstrueerde decors en een herinterpretatie van hoe het toen werd opgevoerd. En dit alles onder de onzichtbare regie en in de geest van Guillaume.”

De Prille jaren van het graafschap Watou, Sfeerbeeld tijdens Poëziezomer Watou in 2002, foto van Diane Betrand, met dank aan Guillaume Bijl Estate

OVER EXTRA CITY

Al twintig jaar biedt Kunsthal Extra City de ruimte om, via kunst, na te denken over de veranderende samenleving. In het voormalige Dominicanenklooster op een steenworp van het Antwerpse Centraal Station ontpopt Kunsthal Extra City zich tot een toegankelijke en inspirerende plek voor hedendaagse beeldende kunst. Met meer dan 1000m2 aan ruimte voor tentoonstellingen, performances, vertoningen en lezingen, is de kunsthal een belangrijke speler binnen het Antwerpse beeldende kunstenveld. Extra City streeft ernaar op een toegankelijke manier te communiceren en heet bezoekers van alle achtergronden van harte welkom.

PRAKTISCHE INFO

Kunsthal Extra City

Adres: Provinciestraat 112, 2018 Antwerpen

Openingsuren:

do - vr: 13u - 19u

za - zo: 11u - 18u

Website: extracitykunsthal.be