Vanaf 4 oktober 2026 strijkt de Duitse kunstenares Raphaela Vogel (1988, Neurenberg) neer in Z33 met haar eerste grote solotentoonstelling in België. Met De mens is geen vogel brengt Vogel een meeslepende wereld van beeld, geluid en beweging samen, een tentoonstelling die je met heel je lichaam voelt.

De mens die niet mag vliegen

De titel van de tentoonstelling is meteen ook een knipoog naar de achternaam van de kunstenares zelf. Tegelijk verwijst hij naar een gedicht dat de Duitse schrijver Bertolt Brecht zo'n honderd jaar geleden schreef, over een kleermaker uit Ulm die, in het jaar 1592, ervan overtuigd was dat hij kon vliegen. Hij springt van het kerkdak, in de hoop weg te vliegen, en valt te pletter. Nadien spreekt de bisschop de beroemde woorden: “De mens is geen vogel. De mens zal nooit vliegen.” Voor Raphaela Vogel is dit een beeld voor hoe macht bepaalt wat wij als mogelijk of toegestaan beschouwen. Haar werk verkent voortdurend die grens.

Wie is Raphaela Vogel?

Vogel is een uitgesproken multidisciplinaire kunstenares. Ze schildert, beeldhouwt, maakt installaties en video's, performt, componeert en zingt haar eigen soundtracks. Ze behoort tot een generatie kunstenaars die opgroeide met digitale technologie als artistiek gereedschap: ze filmt zichzelf met drones, 360-camera's en 3D-scanners, en is zelf steevast de hoofdrolspeler in haar video's. Ze werkt daarbij nooit met een filmploeg. Filmen, regisseren en monteren doet ze allemaal zelf. Die doe-het-zelf-mentaliteit heeft ze deels meegekregen uit haar jeugd in de punkscene, waar ze zelf zangeres was in een band. Die anarchistische, rauwe energie zit nog altijd in haar werk, in monumentale sculpturen die vaak gemaakt zijn van gevonden objecten en gecombineerd worden met geluid, licht en beweging.

Vogel exposeerde de voorbije jaren onder meer in het Museo Tamayo (Mexico-Stad), Petzel Gallery (New York), Museum De Pont (Tilburg), Kunsthaus Bregenz en Haus der Kunst (München), en nam in 2022 deel aan de Biënnale van Venetie (The Milk of Dreams, gecureerd door Cecilia Alemani).

Sneller dan je verstand

Door haar hele oeuvre heen keert eenzelfde principe terug: het contrast. Vogel werkt niet met verhalende structuren, met een begin en een einde. Ze laat net tegenstellingen botsen, zoals monumentaliteit en kwetsbaarheid, het technische en het fysieke, humor en angst, en banaliteit en mythe. Net in die spanning tussen uitersten ontstaat wat zij zelf “kleine schokjes” noemt: korte momenten waarop je lichaam sneller reageert dan je verstand, zoals vroeger op de kermis of in het circus. Wie door de zalen van Z33 loopt, wordt ondergedompeld in een omgeving vol geluid, licht en beweging, zoals sirenes, gefluister, gebrom van vliegtuigen en tranen die glinsteren. Zo ontstaat een wereld die niet los staat van de werkelijkheid, maar die vergroot, vervormt en onder spanning zet.

Een nieuw werk, speciaal voor Z33

Voor deze tentoonstelling maakt Vogel een gloednieuwe, monumentale installatie: een bijna twee meter breed anatomisch model van een oog, waaruit tientallen “tranen” hangen, gevonden art-decolampen die ze uitrustte met licht en luidsprekers. Bezoekers wandelen dwars door de tranen heen om de tentoonstelling te betreden en kunnen vanuit het midden recht in de iris kijken. Het is het letterlijke én figuurlijke startpunt van de tentoonstelling: een poort naar de wereld van Raphaela Vogel.

Naast dit nieuwe werk toont Z33 een tiental grote installaties waarin video, sculptuur, schilderkunst en geluid samenkomen, elk met hun eigen verhaal, van een verborgen oorlogsgeschiedenis tot dansende dinosaurussen.

Praktisch

Tentoonstelling: Raphaela Vogel, De mens is geen vogel

Locatie: Z33, Huis voor Actuele Kunst, Design & Architectuur, Hasselt

Periode: 4 oktober 2026 tot 21 februari 2027

Meer info: www.z33.be